Θώρακας μετά δύο δοράτων. Η πρώτη σφραγίδα του Δήμου, 1872.Ο Δήμος Γόρτυνος βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τμήμα του Νομού Αρκαδίας και καταλαμβάνει έκταση περίπου 116000 στρεμμάτων. Έδρα του έχει την ιστορική Καρύταινα.

Τα υπόλοιπα Δημοτικά Διαμερίσματα του Δήμου είναι:

Ατσίχολος:Χτισμένος στη δεξιά όχθη του Λούσιου. 'Εχει αξιόλογα Βυζαντινά μνημεία. Ο Ιερός Ναός του Αγίου Αθανασίου (χτισμένος με πέτρα της περιοχής), η παραδοσιακή κρήνη και το πυκνό δάσος από δάφνες είναι μερικά από τα αξιοθέατα του χωριού. Πλησίον του βρίσκεται το μοναστικό συγκρότημα Παναγιάς Καλαμίου.

Βλαχορράπτη (ή Μάραθα όπως πρόκειται να μετονομασθεί): Χτισμένο μεταξύ των λόφων Κούνιες, Λακκώματα, Άγιος Γεώργιος. Ο Παυσανίας αναφέρει στη περιοχή του την ύπαρξη της αρχαίας πόλης Μάραθα. Το νεώτερο χωριό δημιουργήθηκε γύρω στα 1600 μ.Χ.

Ζώνη: Πρωτοεμφανίζεται σε πηγές το 1810. Μετά το 1834 ήταν έδρα του Δήμου Βρένθης.

Κατσίμπαλη: Χτισμένο στα διάμεσα του επαρχιακού δρόμου Μεγαλόπολης-Καρύταινας. Οι κάτοικοί του (μεταξύ αυτών και απόγονοι των Κολοκοτρωναίων) ήρθαν από το Λιμποβίσι. Έχει ενοριακό ναό τον Άγιο Ιωάννη, που εορτάζει στις 7 Ιανουαρίου (Άγιος Ιωάννης ήταν και ο ναός στο Λιμπόβισι).

Κουρουνιού: Χτισμένο στην ανατολική πλαγιά του Λυκαίου. Η παλαιότερη εμφάνιση του σημειώνεται το έτος 1302. Σε μικρή απόσταση σώζονται ερείπια, του "Κάστρου του Ψηλού Αγιώργη" που συνδέονται με την εποχή της Φραγκοκρατίας. Δυτικά του χωριού βρίσκονται "τα Στενά του Αγιοθανάση". Εκεί στις 27 και 28 Μαρτίου του 1821 οι Τούρκοι έπαθαν μεγάλη καταστροφή έπειτα από ενέδρα του Θ. Κολοκοτρώνη και άλλων Καπεταναίων. Στη περιοχή μεταξύ Καρύταινας και Κουρουνιού, κοντά στην Αγία Βαρβάρα, υπάρχουν τα ερείπια του οικισμού Ξηροκαρύταινα καθώς και υπολείμματα του "Καμένου Τζαμιού". Τοπίο φυσικής ομορφιάς και με απεριόριστη θέα, είναι το σημείο που βρίσκεται το Εκκλησάκι της "Ψηλής Παναγιάς" πάνω στο ομώνυμο βουναλάκι (έτος κτήσεως το 1870).

Κοτύλιο: Χτισμένο στις πλαγιές του Λυκαίου όρους σε υψόμετρο 900 περίπου μέτρων. Στο Κοτύλιο υπάγονται και οι οικισμοί Παλάτου και Στρογγυλό. Οι Κοτυλιώτες έδωσαν πληροφορίες για τους Τούρκους, οι οποίοι έρχονταν από το φανάρι και έτσι χτυπήθηκαν από τον Κολοκοτρώνη (η ελληνική δύναμη αποτελείτο από Κοτυλιώτες, Μανιάτες, Αρκάδες, Ολύμπιους κ.α.) στα "στενά του Αγιοθανάση", στις 27 Μαρτίου του 1821. Το Κοτύλιο χαρακτηρίζεται ως η αετοφωλιά του Δήμου με μεγαλοπρεπή πανοραμική θέα και με αξιόλογη ιστορική παρουσία.
Η επέτειος της μάχης, που είναι η πρώτη "εκ παρατάξεως" του Αγώνα, εορτάσθηκε (Απρίλιος 2001) με πανηγυρικό τρόπο και με πρωτοβουλία και οργάνωση του Δήμου Γόρτυνος.
Ο ενοριακός ναός είναι αφιερωμένος στην Αγία Παρασκευή.
Μέσα από το χωριό περνά ο δρόμος προς την κορυφή του Λυκαίου όρους, όπου κάθε τέσσερα (4) χρόνια οργανώνονται, όπως και κατά την αρχαιότητα, αθλητικοί και μουσικοί αγώνες. Οι Κοτυλιώτες φημίζονται για το εμπορικό και επιχειρηματικό πνεύμα τους.
Το Κοτυλιό μέχρι το 1927 ονομαζόταν Δραγουμάνου.

Κυπαρίσσια: Χωριό χτισμένο στην αριστερή πλευρά του ποταμού Αλφειού. Ανατολικά του χωριού, κατά τον Παυσανία, ήταν χτισμένη η αρχαία πόλη Βασιλίς. Την εποχή του Παυσανία σωζόταν μόνο το ιερό της Ελευσίνιας Δήμητρας. Μεγάλη ήταν η προσφορά του χωριού στον "Αγώνα του 1821". Σήμερα γίνονται ανασκαφές και έχουν βρεθεί νομίσματα και ίχνη αρχαίου οικισμού.

Μαυριά: Χτισμένα κάτω από τα βουνά Ψηλά Αλώνια και Βίγλες. Κάπου εδώ ο Παυσανίας τοποθετεί την αρχαία πόλη Τραπεζούντα, της οποίας οι κάτοικοι δεν ήθελαν να συμπράξουν στην ίδρυση της Μεγαλόπολης και μετανάστευσαν στον Εύξεινο Πόντο, όπου και ίδρυσαν την εκεί Τραπεζούντα το 376 π.χ.

Σαρακίνι: Χτισμένο κοντά στον Αλφειό και δίπλα στο βουνό Καλογριά. Οι Σαρακινιώτες ήρθαν από την Κωνσταντινούπολη και αφού πέρασαν τον Αλφειό ποταμό εγκαταστάθηκαν στη γύρω περιοχή (θέση Καλουπιανά - Καλουπάκι). Απαντάται ήδη από το 1665. Στην περιοχή αυτή υπήρχαν πηγές με αρκετό νερό. Οι βρύσες "Ζούλα" και "Λούτσα" αποτελούν ιστορικά μνημεία του χωριού.

Παλαιόκαστρο: Χτισμένο ανατολικά του ομώνυμου Κάστρου. Δυτικά υπάρχει λόφος ο οποίος περιβάλλεται από δύο τείχη. Πρόκειται περί της Ακρόπολης της Ομηρικής πόλεως Φηρής και του Κάστρου Αράκλωβο. Το Αράκλωβο ήταν το ισχυρότερο κάστρο της Ελλάδας στα χρόνια της Φραγκοκρατίας. Φρούραρχός του ο γενναίος Δοξαπατρής Βουτσαράς ο οποίος αγωνιζόταν με ρόπαλο αντί για δόρυ. Στη βορειοανατολική πλευρά του Κάστρου σώζεται τμήμα τείχους μυκηναϊκής εποχής. Είναι το μόνο φρούριο που δεν μπόρεσαν να καταλάβουν οι Φράγκοι. Το Αράκλωβο εικονίζεται σε τοιχογραφία του Δημαρχείου της Αθήνας έργο του Φώτη Κόντογλου. Ενοριακό ναό έχει την πετρόκτιστη Εκκλησία της Ευαγγελίστριας.
Το Μυκηναϊκό Κέντρο με απέραντο Νεκροταφείο (θολωτών τάφων) και Νεκρομαντείο (του 1100π.χ.) αποτελεί δείγμα λαμπρού Πολιτισμού για την περιοχή. Το νεκρομαντείο περιγράφεται στη Λ' ραψωδία της Οδύσσειας. Στην ανακάλυψη του νεκρομαντείου ιδιαίτερα συνέβαλε ο καθηγητής Θεόδωρος Σπυρόπουλος και ο Ιωάννης Πισιμίσης. Αντιπροσωπευτικά κτερίσματα και αγγεία από τους Θολωτούς τάφους εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Τρίπολης.

Καρβουνάρι: Χτισμένο στη δεξιά όχθη του Αλφειού. Στη περιοχή του οικισμού υπάρχει το γραφικότατο εκκλησάκι της Παναγιάς ( Καρβουναρέικη Παναγιά), μέσα σε ένα όμορφο φυσικό τοπίο. Εορτάζει στις 23 Αυγούστου.

Κρυονέρι (Παλαιά Εγκλαίνοβα): Χτισμένο στη βόρεια, πλευρά του βουνού Καλογριά. Αναφέρεται στους πίνακες των απογραφών των ετών 1698-1700. Επίσης απαντάται σε κώδικες μοναστηριών της περιοχής. Από εδώ περνούσε ο δρόμος Ηραίας-Σπάρτης κατά την αρχαιότητα. Στη σημερινή θέση του το χωρίο μεταφέρθηκε από παλαιότερη τοποθεσία που ήταν χτισμένο. Εκεί υπάρχει πηγή με άφθονο νερό. Ενοριακό ναό έχει τους Αγίους θεοδώρους.

Καλυβάκια: Οικισμός της Καρύταινας. Σε μικρή απόσταση βρίσκεται η περιοχή "Βιδώνη" όπου ο άρχοντας Σιμόν ντε Βιδουάν είχε τον Πύργο του την εποχή της Φραγκοκρατίας.

Στρογγυλό (ή Χάνια ή Κάτω Κοτύλιο) : μικρός οικισμός που υπάγεται στο ΔΔ Κοτυλίου, πάνω στον επαρχιακό δρόμο Καρύταινας Ανδρίτσαινας

Παλάτου : μικρός οικισμός στους πρόποδες του Λυκαίου όρους, στα σύνορα των νομών Αρκαδίας - Ηλείας - Μεσσηνίας.

   
Ελληνική Δημοκρατία, Νομός Αρκαδίας, Δήμος Γόρτυνος
Καρύταινα Τ.Κ. 22022 Τηλ: +3027910 31231, 31214. FAX: +3027910 31410
Copyright (c) 2001 Δήμος Γόρτυνος. Τελευταία ενημέρωση : 15 Ιανουαρίου 2003
Created and hosted by Rodon Mount Hotel Troodos
Grecian Bay Hotel Cyprus
Le Meridien Hotel Limassol
Alexander Hotel Paphos